Patrouillewagens én prikkeldraad

scherf3Na zich rustig gehouden te hebben begon de oorlog sluipenderwijs de buurt binnen te dringen. Spelende kinderen zagen opeens met enge  regelmaat Duitse patrouillewagens rijden. In de achterbak de gevreesde Grüne Polizei: een afdeling van de SD. ‘Op een gegeven moment ging ik naar school, gevestigd op de Kloveniersburgwal’, vult Kees aan. ‘Waren de bruggen in de buurt afgezet met prikkeldraad en een wachtpost. Volwassenen moesten eerst hun persoonsbewijs laten zien. Wij, de kinderen mochten probleemloos  oversteken. Ook verscheen in de buurt houten palen met daarop aanwijsbordjes waar de schuilkelders zich bevonden. Joodse buurtgenoten hadden een gele ster op hun jas. De bedoeling daarvan begrepen wij kinderen niet.’
Het aanpassingsvermogen én fantasie van kinderen zijn groot: die passen zich moeiteloos aan. Ook Kees en zijn broertje Jan. ‘Als de Engelsen in de nacht overkwamen schoten de moffen met grote zware granaten in de lucht. Deze spatten dan hoog in de lucht uit elkaar met doel een toestel te raken. De scherven kletterden dan als een koperen regen neer in de straten en grachten. Wij gingen daar naar op zoek. 

Aanplakbiljetten
Het was prachtig blinkend koper’, herinnert Kees zich nog. ‘Koper met gele vlekken van het kruit. Jan en ik hadden een grote doos vol met dat spul. Een paar maanden later plakte de moffen de buurt vol met aanplakbiljetten. Voor de Duitse oorlogsindustrie diende iedereen al het koperen huisgerei en andere zaken in te leveren. Mijn vader deed dat niet. Wij, Jan en ik ook niet. Wij verstopten onze schat tussen de vloer op zolder. Voor ons een ultieme verzetsdaad’. Ook de jeugd ontsnapten niet aan de repressie van de bezetter. ‘Ik weet nog een voorval van mijn oudste broer Frans, zes jaar ouder dan ik. Het was zomer. Frans was in de speeltuin aan het voetballen.
scherf2Iedereen moest voor sperr-tijd thuis zijn. Mocht je na dat tijdstip gesnapt worden, was de kans dat er geschoten werd levensgroot.  Frans, een puber trok zich daar weinig van aan. Toen de torenklok acht keer sloeg vertrok hij pas uit de speeltuin. Met bijna fatale gevolgen.
Tot zijn grote ontsteltenis stond midden op de brug van de Oude Schans en de Rechtboomssloot een Grüne Polizei: stahlhelm én geweer. Die kerels waren meedogenloos. Frans dacht dat zijn laatste minuut was ingegaan. De man keek hem echter bars aan en bulderde dat hij vort moest maken.  Frans had altijd verteld dat hij daarna nóóit meer zo snel de Rechtboomssloot was afgerend als toen.’
 

Archeologie op zolder
blikoorlog 046‘Volgens mij moet dat er nog steeds liggen’! Kees’ verhaal over de verstopte doos vol granaatscherven  maakte iets bij hem los. Iets dat al meer dan zeventig jaar letterlijk diep weggestopt was. Niet alleen onder de zoldervloer. Ook in Kees’ geheugen. De nieuwsgierigheid was té groot om niet even een kijkje onder die vloer te doen. Het werd archeologie in eigen huis. Een speurtocht naar een relikwie uit Kees’ jeugd. Samen met bovenbuurman Gregor Schaefer ging Kees op expeditie. Eerst werd het vloerzeil weg gehaald. Waarbij direct twee losse planken zichtbaar werd: die met een schroevendraaier  omhoog getild werd. En verdomd… Dik onder het stof lag daar, inmiddels al 74 jaar, de bewuste doos met scherven. Schrijver dezes kreeg zo’n scherf. Voor hem een kostbaar symbool aan al die prachtige familieoorlogsverhalen. (foto’s: Gregor Schaefer)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s